جملهء كبائر ، ما دام كه لشكر كفّار دو بار چندان كه لشكر مسلمانان ، بيش نباشند . ابن عباس ازين جا گفت : « من فرّ من اثنين فقد فرّ ، و من فرّ من ثلاثة لم يفرّ . و هو المشار اليه بقوله تعالى : إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا . پس اگر عدد دشمن دو بار چندان كه عدد مسلمانان ، بيش بود ، گريختن و قتال بگذاشتن رواست ؛ و ايشان در آن معذور ، لقوله تعالى : وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ . النوبة الثالثة قوله تعالى : قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا - اى اعتبروا و انظروا كيف فعلنا به من والى ، و كيف انتقمنا ممّن عادى . ميگويد درنگريد بندگان من ! عبرت گيريد رهيگان من ! پند پذيريد دوستان من ! ديدهء بصائر برگماريد ، نظر عبرت و فكرت به كار داريد ، تا ببينيد لطف من با دوستان من و قهر من بر دشمنان من . آن لطف اثر فضل ماست ، و اين قهر نشان عدل ماست ، ار فضل كنيم سزاست ، ور عدل كنيم رواست ؛ كه خداوندى و پادشاهى بحقيقت ما راست . اثر فضل ما بود كه آدم صفى را بر كشيديم و بنواختيم ، و بى سابقهء طاعت با وى كرامتها كرديم و علم داديم و مسجود فرشتگان كرديم ، و بجوار خود بحظيرهء قدس « 1 » رسانيديم ؛ آن گه آن زلّت كه از وى برفت ازو درگذاشتيم ، و عذر بنهاديم ، و رقم اصطفائيّت و اجتبائيّت كشيديم ، كه « ثمّ اجتباه ربّه ، فتاب عليه و هدى » . نشان عدل ما بود كه ابليس نوميد را برانديم ، و مهجور مملكت كرديم ، و به آن سر فرازى كه كرد و كبر كه آورد عبادت چندين هزار ساله بباد برداديم ، و اين رقم كفر بر وى كشيديم كه : وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ . اثر فضل ما بود كه نوح را از دست دشمن و زخم ايشان برهانديم ، و از بهر وى كشتى ساختيم ، تا از عذاب طوفان ايمن كرديم . نشان عدل ما بود كه قوم نوح را يكبارگى به آب بكشتيم ، و بسيط زمين را از نجاست كفر ايشان بشستيم . اثر فضل ما بود كه ابراهيم را بدوست خود گرفتيم و پدر

--> ( 1 ) - حظيرة القدس : الجنة . ( المنجد )